اسکیزوئید چیست؟ بررسی کامل علائم، دلایل و راه های درمان این اختلال

آیا تا به حال با افرادی روبرو شده‌اید که از برقراری ارتباط نزدیک با دیگران اجتناب می‌کنند و بیشتر اوقات خود را در تنهایی سپری می‌کنند؟ این ویژگی‌ها ممکن است به دلیل شخصیت یا انتخاب شخصی باشد، اما در برخی موارد می‌تواند نشانه‌ای از اختلال شخصیت اسکیزوئید باشد. این اختلال روانی مزمن، که یکی از انواع اختلالات شخصیتی است، با بی‌علاقگی به روابط اجتماعی و سردی عاطفی شناخته می‌شود. در این مقاله، به بررسی علل، علائم، تفاوت‌ها و راه‌های درمان این اختلال خواهیم پرداخت و شما را با جنبه‌های مختلف این موضوع آشنا می‌کنیم.

اختلال شخصیت اسکیزوئید Schizoid Personality Disorder(SPD)

اختلال شخصیت اسکیزوئید یک اختلال روانی مزمن و پایدار است که با بی‌علاقگی به برقراری روابط اجتماعی و احساس بی‌تفاوتی نسبت به دیگران مشخص می‌شود. افراد مبتلا به این اختلال معمولاً در ابراز احساسات خود دچار مشکل هستند و ممکن است به نظر سرد و بی‌احساس بیایند. این اختلال به عنوان یک الگوی رفتاری فراگیر از نقایص اجتماعی و فردی شناخته می‌شود که با انزوای اجتماعی و دوری از تعاملات نزدیک و صمیمانه همراه است. در واقع،  افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید از فعالیت‌های اجتماعی و ارتباط با دیگران پرهیز می‌کنند و این ویژگی‌ها می‌تواند به چالش‌های قابل توجهی در زندگی اجتماعی و عاطفی آن‌ها منجر شود.

ویژگی های شخصیت اسکیزوئید

ویژگی اصلی اختلال شخصیت اسکیزوئید، الگوی ثابت جدایی و بی‌علاقگی نسبت به شکل‌گیری و حفظ روابط اجتماعی است. از نشانه ها و علائم فرد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

• روابط نزدیک را حتی با اعضای خانواده نمی خواهد یا از آن لذت نمی برد.
• سرگرمی ها، فعالیت ها و مشاغلی را انتخاب می کند که ماهیت انفرادی دارند.
• تمایل کمی به فعالیت جنسی دارد یا اصلا تمایل ندارد.
• به ندرت احساسات قوی را تجربه می کند یا ابراز می کند.
• بی تفاوتی آشکار نسبت به ستایش یا انتقاد دیگران دارد.
• تمایلی به برقراری روابط نزدیک ندارد یا از آن لذت نمی‌برد
• گوشه‌گیر و جدا به نظر می‌رسد.
• از فعالیت‌های اجتماعی که نیازمند تماس قابل توجه با دیگران است اجتناب می‌کند.

افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید گوشه‌گیر، بی‌تفاوت و دور به نظر می‌رسند. آن ها اغلب متوجه نمی‌شوند رفتارشان غیرعادی یا مشکل ساز است.

علت بروز اختلال اسکیزوئید

اختلالات شخصیت، از جمله اختلال شخصیت اسکیزوئید، همچنان به‌طور کامل شناخته نشده‌اند. محققان در حال بررسی دلایل دقیق این اختلالات هستند، اما به نظر می‌رسد مجموعه‌ای از عوامل زیر در شکل‌گیری آن‌ها نقش داشته باشند:

عوامل ژنتیکی ابتلا به اسکیزوئید

برخی از محققان فکر می کنند که ممکن است ارتباط ژنتیکی بین اسکیزوفرنی و اختلال شخصیت اسکیزوئید وجود داشته باشد. علاوه بر این، برخی از ویژگی های اختلال طیف اوتیسم شبیه اختلال شخصیت اسکیزوئید است، بنابراین محققان فکر می کنند که ممکن است یک رابطه ژنتیکی بین این دو وجود داشته باشد.

همچنین برخی تحقیقات نشان می‌دهند که اختلالات شخصیت می‌توانند جنبه‌های ارثی داشته باشند. اگر یکی از اعضای خانواده فرد مبتلا به اختلال شخصیت باشد، احتمال ابتلای دیگر اعضای خانواده نیز افزایش می‌یابد.

عوامل محیطی ابتلا به اسکیزوئید

برخی مطالعات نشان می دهد که افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید اغلب در محیط هایی رشد میکنند که فاقد پرورش عاطفی هستند. به عبارت دیگر، تجربیات منفی در دوران کودکی، مانند طرد شدن، بی‌توجهی یا سوءاستفاده، می‌توانند به شکل‌گیری الگوهای رفتاری و عاطفی منجر شوند که در بزرگسالی به اختلال شخصیت اسکیزوئید منجر می‌شود.

علاوه بر این محیط اجتماعی و فرهنگی که فرد در آن رشد می‌کند نیز می‌تواند تأثیرگذار باشد. افرادی که در محیط‌های اجتماعی محدود یا انزواطلب بزرگ می‌شوند، ممکن است بیشتر در معرض ابتلا به این اختلال قرار گیرند.

برخی نظریه‌ها به ویژگی‌های شخصیتی و روانشناختی اشاره دارند که ممکن است افراد را مستعد ابتلا به SPD کنند. به عنوان مثال، افرادی که به طور طبیعی تمایل به انزوا و دوری از تعاملات اجتماعی دارند، ممکن است بیشتر به این اختلال مبتلا شوند.

در مجموع، ترکیبی از عوامل ژنتیکی، تجربیات دوران کودکی، محیط اجتماعی و ویژگی‌های شخصیتی می‌تواند در بروز اختلال شخصیت اسکیزوئید نقش داشته باشد.

این اختلال در کدام جمعیت ها بیشتر دیده میشود؟

شکل‌گیری شخصیت از دوران کودکی شروع می‌شود به همین دلیل، بیشتر علائم اختلالات شخصیتی در سال های نوجوانی شروع می شوند، زمانی که شخصیت بیشتر رشد می کند و بالغ می شود، اما پزشکان و روانشناسان  معمولاً فرد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید را تا قبل از سن 18 سالگی تشخیص نمی‌دهند. تحقیقات نشان داده است که اختلال شخصیت اسکیزوئید (SPD) به طور کلی در مردان بیشتر از زنان مشاهده می‌شود. این اختلال در اوایل بزرگسالی معمولا خود را با جدایی‌های اجتماعی و عاطفی نشان می‌دهد. این افراد به راحتی می‌توانند زندگی روزمره را ادامه دهند اما نمی‌توانند روابط معناداری با دیگران ایجاد کنند.

اختلال شخصیت اسکیزوئید چگونه درمان می شود؟

درمان اختلال شخصیت اسکیزوئید (SPD) معمولاً چالش‌برانگیز است، زیرا افراد مبتلا به این اختلال تمایل به انزوا دارند و ممکن است از برقراری ارتباط با درمانگران پرهیز کنند. با این حال، چندین روش درمانی وجود دارد که می‌تواند به بهبود وضعیت این افراد کمک کند همچنین به دلیل ویژگی‌های خاص این اختلال و تمایل افراد به دوری از روابط اجتماعی، درمان ممکن است نیازمند رویکردی جامع و فردی باشد. باید به این نکته توجه کرد که عوارض عدم درمان اختلال شخصیت اسکیزوئید بیشتر متوجه اطرافیان است تا خود فرد. اگر فرد درمان نشود خانواده او بیشتر از سردی عاطفی او آسیب می‌بینند.

درمان های پیشنهادی برای این اختلال:

• خانواده درمانی: اغلب، افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید به درخواست اعضای خانواده به درمان مراجعه می کنند. در برخی موارد، خانواده درمانی ممکن است برای درک انتظارات خانواده از روابط و رسیدگی به هر گونه رفتار از سوی خانواده که می تواند کناره گیری فرد را بدتر کند، مفید باشد.
• گروه درمانی: نوعی روان درمانی است که در آن گروهی از افراد برای توصیف و بحث در ارتباط با مشکلات خود با هم تحت نظارت یک درمانگر یا روانشناس ملاقات می کنند. گروه درمانی ممکن است به فرد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید کمک کند تا مهارت های اجتماعی را توسعه دهد. در حالی که افراد مبتلا به SPD ممکن است تنهایی را ترجیح دهند، درمان گروهی می‌تواند محیطی امن برای تمرین تعاملات اجتماعی و ایجاد روابط با دیگران فراهم کند.
• روان‌درمانی فردی: درمان فردی، می‌تواند به افراد کمک کند تا احساسات و افکار خود را درک کنند، استراتژی‌های مقابله‌ای توسعه دهند و مهارت‌های اجتماعی خود را بهبود بخشند. اما باید گفت که روان درمانی برای افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید میتواند دشوار باشد زیرا از آنجایی که آنها علاقه ای به افراد دیگر ندارند، ممکن است انگیزه ای برای تغییر نداشته باشند.
• درمان حمایتی: این شامل ارائه حمایت و تشویق است و به افراد کمک می‌کند تا در موقعیت‌های اجتماعی احساس راحتی بیشتری کنند و بتوانند از مهارت های اجتماعی به صورت موثر تری استفاده کنند.
• دارودرمانی : هرچند که داروهای خاصی برای SPD وجود ندارد، ممکن است برای رفع علائمی مانند افسردگی یا اضطراب، داروهای ضدافسردگی یا داروهای آنتی‌سایکوتیک تجویز شود.

مهم است که افراد مبتلا به SPD به‌طور نزدیک با یک متخصص بهداشت روان کار کنند تا بهترین برنامه درمانی مناسب با نیازهای خاص خود را تعیین کنند.

جمع بندی

بیماران مبتلا به اختلال اسکیزوئید، معمولاً از وضعیت‌های اجتماعی دوری می‌کنند و فعالیت‌های تنهایی را به تعامل با دیگران ترجیح می‌دهند. از  علائم رایج این اختلال میتوان به الگوی ثابت جدایی و بی علاقگی عمومی به شکل گیری و حفظ روابط اجتماعی و سردی عاطفی اشاره کرد. چنانچه دنبال راه درمان برای این بیماری هستید میتوانید به کلینیک روانشناسی حال خوب مراجعه کنید.

به یاد داشته باشید که اختلال شخصیت اسکیزوئید یک وضعیت روانی است که میتواند منجر به بروز مشکلات و چالش هایی در زندگی اجتماعی و روابط بین فردی شود. جستجوی کمک به محض ظاهر شدن علائم می تواند به کاهش عوارض اختلالات کمک کند.  همچنین متخصصان سلامت روان می توانند برنامه های درمانی را ارائه دهند که می تواند به افراد مبتلا کمک کند تا افکار و رفتارهای خود را مدیریت کنند.

علاوه بر این خانواده افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید اغلب استرس، افسردگی و انزوا را تجربه می کنند. به عنوان یک عضو خانواده، مهم است که از سلامت روان خود مراقبت کنید و در صورت تجربه این علائم به دنبال درمان باشید.

منابع:

1. 1. کتاب “Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5)” انتشارات American Psychiatric Association
2. 2. مقاله “Personality Disorders” در ژورنال “Lancet”
3. 3. کتاب “Handbook of Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment” ویرایش شده توسط John Livesley و Roel Verheul
4. 4. مقاله “Advances in the Treatment of Personality Disorders” در ژورنال “American Journal of Psychiatry”
5. 5. وبسایت “National Institute of Mental Health” (NIMH)

[1] Spd (schizoid personality disorder)