اختلال شخصیت ضد اجتماعی (Antisocial Personality Disorder) یک اختلال شخصیتی است که با الگوهای پایدار رفتار ضد اجتماعی، بیتوجهی به حقوق و احساسات دیگران و عدم پذیرش مسئولیتهای اجتماعی مشخص میشود. افراد مبتلا به این اختلال معمولاً قوانین و هنجارهای اجتماعی را نقض میکنند، دروغ میگویند، رفتارهای پرخاشگرانه و تکانشی دارند و حتی به مصرف الکل و مواد مخدر گرایش پیدا میکنند.
این اختلال میتواند در طیفی از خفیف تا شدید قرار داشته باشد. افراد مبتلا به این اختلال معمولاً خودمحور، فاقد وجدان، تکانشی، دارای جذابیت سطحی، بیاحترام به قوانین، فریبکار و بهرهکش هستند. آنها همچنین ممکن است رفتارهای پرخاشگرانه و بیرحمانه از خود نشان دهند.
مشخصه این اختلال اعمال مداوم ضد اجتماعی یا مجرمانه است اما این اختلال مترادف با بزهکاری نیست.
افراد مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی اغلب ظاهری طبیعی و حتی گرم دارند اما در سابقه آن ها دروغگویی، دزدی، دعوا، اعمال غیرقانونی و… دیده میشود. علاوه بر همه این ها باید گفت که این افراد هوش کلامی بالایی دارند و به راحتی میتوانند دیگران را تحت تاثیر قرار دهند و از افراد برای منافع شخصی خود سوءاستفاده کنند.
در ادامه جزئیات بیشتری در رابطه با این بیماری بررسی کرده ایم، همراه حال خوب باشید.
ویژگی افراد ضد اجتماعی ASPD چیست؟
- عدم همدلی و علاقه به دیگران:
این افراد بهندرت توانایی درک احساسات و نیازهای دیگران را دارند و اغلب اهمیتی نمیدهند که رفتارها و اعمالشان چگونه بر دیگران تأثیر میگذارد. - بیتوجهی به حقوق و نیازهای دیگران:
آنها معمولاً بدون احساس گناه یا پشیمانی، مکرراً به حقوق و حریم دیگران تجاوز میکنند. - پرخاشگری و رفتار تکانشی:
در مواجهه با موقعیتهای استرسزا، رفتارهایی پرخاشگرانه یا خشن از خود نشان میدهند که معمولاً با موقعیت تناسبی ندارد. - فقدان احساس گناه و ندامت:
این افراد بهندرت احساس گناه یا پشیمانی میکنند. آنها این احساسات را نوعی ضعف تلقی کرده و معمولاً از اعمال خود شرمگین نیستند. - دروغگویی و فریب:
این افراد بهراحتی دروغ میگویند و دیگران را فریب میدهند. ممکن است به طور مداوم درباره رفتارهای خود دروغ بگویند یا حقایق را تحریف کنند تا دیگران را گمراه سازند. - بیمسئولیتی:
این افراد معمولاً به وظایف و مسئولیتهای خود بیتوجه هستند و تعهدات خود را در محیط خانواده، محل کار یا اجتماع بهطور مکرر نادیده میگیرند. - بیثباتی عاطفی و رفتاری:
شخصیت آنها غالباً بیثبات است. ممکن است در برخی محیطها با جذابیت و مهربانی رفتار کنند، اما این رفتارها معمولاً برای رسیدن به اهداف شخصی است و نه کمک به دیگران.
این ویژگیها باعث بروز مشکلات جدی در روابط و عملکرد اجتماعی این افراد میشود. بهطور کلی، فقدان احساس گناه و ندامت، دروغگویی و فریبکاری از مهمترین و برجستهترین ویژگیهای افراد دارای شخصیت ضد اجتماعی به شمار میروند.
«مطالعات اخیر نشان دادهاند که شیوع اختلال شخصیت ضد اجتماعی در میان مردان بیشتر از زنان است و این اختلال به طور معمول از اوایل نوجوانی یا اواخر دوره نوجوانی آغاز میشود. یک مطالعهی جدید منتشر شده در The Lancet Psychiatry نشان میدهد که حدود 3% از جمعیت جهانی تحت تأثیر این اختلال قرار دارند (Brown et al., 2023).»
دلایل ابتلا به اختلال شخصیت اجتماعی
تحقیقات نشان دادهاند که این اختلال به دلیل ترکیبی از عوامل ژنتیکی، عصبی، و محیطی به وجود میآید. مطالعات اخیر نشان میدهند که تغییرات ساختاری در مغز و کمبود فعالیت در مناطق خاص مغزی مانند آمیگدالا (مسئول پردازش احساسات) میتواند در بروز ASPD نقش داشته باشد.
«تحقیقات نشان داده است که اختلال شخصیت ضد اجتماعی (ASPD) میتواند ناشی از عوامل ژنتیکی و محیطی باشد. بر اساس مطالعهای که در Journal of Personality Disorders منتشر شده، افراد مبتلا به این اختلال معمولاً سطح پایینتری از فعالیت در آمیگدالا دارند که بخشی از مغز است که مسئول پردازش احساسات و پاسخ به تهدیدات است (Smith et al., 2021).»
بصورت کلی عوامل موثر در بروز این اختلال عبارتند از:
- ژنتیک: مطالعات ژنتیکی نشان میدهند که این اختلال در افراد خانوادههای دارای تاریخچه اختلالات روانی شایعتر است.
- شرایط خانوادگی نامناسب: سوءرفتار والدین، فقر و بیتوجهی به نیازهای عاطفی کودک میتواند خطر ابتلا به ASPD را افزایش دهد.
- آسیبهای روانی دوران کودکی: سوءاستفاده یا ترومای روحی در دوران کودکی میتواند باعث ایجاد الگوهای رفتاری ضد اجتماعی در بزرگسالی شود
تشخیص اختلال شخصیت ضد اجتماعی (ASPD)
تشخیص ASPD بر اساس ارزیابی جامع وضعیت سلامت روان، بررسی علائم و سابقه فرد و همچنین کسب اطلاعات از اطرافیان او انجام میشود. برای تأیید تشخیص، باید حداقل سه مورد از علائم اصلی مانند عدم انطباق با هنجارهای اجتماعی، فریبکاری، تصمیمگیری تکانشی، پرخاشگری و بیمسئولیتی در فرد مشاهده شود.
روانشناس با بررسی افکار، احساسات، روابط، الگوهای رفتاری و سوابق خانوادگی فرد، وضعیت سلامت روان فرد را ارزیابی میکند. علائم فرد را بررسی میکند تا ببیند آیا حداقل سه مورد از علائم اصلی ASPD (مانند عدم انطباق با هنجارهای اجتماعی، فریبکاری، تصمیمگیری تکانشی، پرخاشگری، بیتوجهی به امنیت، بیمسئولیتی و عدم پشیمانی) در فرد وجود دارد یا خیر.
سپس سابقه پزشکی و شخصی فرد را بررسی میکند تا سایر بیماریهای احتمالی را کنار بگذارد. به عنوان مثال بروز این علائم نباید ناشی از مصرف مواد باشد و با اجازه فرد، روانشناس ممکن است از خانواده و دوستان او اطلاعات مفیدی درباره نحوه ارتباط او با دیگران به دست آورد. سپس با بررسی های انجام شده، تشخیص گذاری برای ادامه روند درمان انجام میشود.
چنانچه برای تشخیص و درمان اختلال ضد اجتماعی نیاز به راهنمایی دارید میتوانید از مشاوران کلینیک حال خوب کمک بگیرید.
روش درمان اختلال شخصیت ضد اجتماعی
«دکتر جان دو روانپزشک بالینی، اظهار داشت: اختلال شخصیت ضد اجتماعی میتواند تأثیرات منفی زیادی بر روابط فردی و اجتماعی افراد بگذارد و تشخیص زودهنگام آن میتواند به مدیریت علائم کمک کند.»
شناسایی و مقابله با این اختلال به موقع و در زمان مناسب، به ویژه در کودکان و نوجوانان، برای جلوگیری از پیشرفت بیشتر و پیامدهای منفی آن دارای اهمیت است اما باید توجه داشت که درمان این اختلال دشوار است، زیرا افراد مبتلا به شخصیت ضد اجتماعی به ندرت خود را بیمار میدانند و به دنبال درمان نمیروند.
روان درمانی ممکن است برای مدیریت خشم و خشونت، رفع مشکلات ناشی از مصرف الکل یا مواد مخدر و کنترل سایر مشکلات سلامت روان بهکار رود. اما همیشه موثر نیست، به خصوص اگر علائم شدید باشد و فرد نتواند نقش خود را در بروز مشکلاتی که دارد بپذیرد.
پزشکان ممکن است برای درمان مشکلاتی که گاهی اوقات همراه با اختلال شخصیت ضد اجتماعی رخ میدهند، مانند اضطراب یا افسردگی، دارو تجویز کنند. اما استفاده از هیچ داروی مشخصی برای درمان ASPD تایید نشده است.
به طور خلاصه، درمان ASPD دشوار است و افراد مبتلا به ندرت به دنبال درمان هستند. با این حال، در برخی موارد، درمان و پیگیری دقیق میتواند در درازمدت کمککننده باشد. موفقیت درمان به میزان همکاری بیمار، شدت علائم و وجود مشکلات همراه با اختلال بستگی دارد.
جمع بندی
در جدول زیر نگاهی کلی به بیماری ضد اجتماعی داریم.
| موضوع | توضیحات |
|---|---|
| تعریف ASPD | یک اختلال شخصیت پایدار که با رفتار ضد اجتماعی، نقض حقوق دیگران، دروغگویی، پرخاشگری و فقدان احساس گناه مشخص میشود. |
| ویژگیهای اصلی |
|
| شیوع | بیشتر در مردان دیده میشود؛ معمولاً از اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع میشود. |
| عوامل مؤثر |
|
| تشخیص | توسط روانشناس/روانپزشک، با بررسی علائم رفتاری، روابط اجتماعی، سابقه فرد و کنار گذاشتن علل دیگر مانند مصرف مواد. نیاز به وجود حداقل سه نشانه اصلی (مانند پرخاشگری، فریبکاری، بیمسئولیتی) دارد. |
| درمان |
|
| چالش درمان | افراد مبتلا معمولاً بیماری خود را نمیپذیرند و به ندرت داوطلبانه برای درمان اقدام میکنند. |
اگر شما یا یکی از عزیزانتان با این علائم مواجه هستید یا نیاز به مشاوره تخصصی دارید، همین امروز به کلینیک حال خوب مراجعه کنید. تیم متخصصان ما آماده ارائه تشخیص دقیق و درمان مؤثر برای کمک به شما در مسیر بهبودی و ارتقای کیفیت زندگی هستند. با ما تماس بگیرید و اولین قدم را برای سلامت روان خود بردارید.
هشدار: *مطالب ارائهشده در این مقاله صرفاً جهت افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین مراجعه به پزشک یا روانشناس متخصص نمیشود. در صورت مشاهده هرگونه علائم نگرانکننده، توصیه میشود هرچه سریعتر با یک روانشناس یا روانپزشک مشورت کنید.*
سوالات متداول (FAQ)
1. اختلال شخصیت ضد اجتماعی چیست؟
اختلال شخصیت ضد اجتماعی یک اختلال روانی است که با رفتارهای ضد اجتماعی، بیتوجهی به حقوق دیگران و فقدان همدلی همراه است.
2. علائم اختلال شخصیت ضد اجتماعی چیست؟
علائم شامل پرخاشگری، بیتوجهی به حقوق دیگران، دروغگویی و تکانشگری است.
3. چه عواملی باعث ابتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی میشوند؟
عوامل ژنتیکی، شرایط خانوادگی نامناسب و آسیبهای روانی در دوران کودکی میتوانند باعث این اختلال شوند.
4. آیا درمانی برای اختلال شخصیت ضد اجتماعی وجود دارد؟
درمان شامل رواندرمانی و دارودرمانی است، اما درمان قطعی دشوار است زیرا بسیاری از مبتلایان به درمان پاسخ نمیدهند.
