امروزه به دلیل تحقیقات گسترده و پیشرفت در شناخت اختلال طیف اوتیسم، تعداد بیشتری از والدین، دارای کودکانِ مبتلا به اوتیسم هستند که وارد دوران نوجوانی میشوند یا در حال حاضر در سنین نوجوانی خود هستند و اوتیسم در نوجوانی را تجربه میکنند. یکی از شکایات رایجی که اغلب ممکن است از این والدین بشنویم این است که “اوتیسمِ نوجوانشان بدتر شده است”.
6 نشانه اصلی در نوجوانان اوتیسم
با ورود به دوران نوجوانی، برخی از علائم اوتیسم ممکن است تغییر کنند یا شدت بیشتری پیدا کنند. علائم رایج شامل:
- مشکلات ارتباطی: دشواری در درک زبان بدن، آهنگ صدا و معانی پنهان در مکالمات.
- حساسیتهای حسی: حساسیت شدید به نور، صدا، بافتها یا بوها.
- رفتارهای تکراری: علاقه به انجام فعالیتهای خاص بهصورت مداوم و تکراری.
- مشکلات در تعاملات اجتماعی: سختی در برقراری روابط دوستانه و درک احساسات دیگران.
- اضطراب و استرس: نگرانیهای بیش از حد نسبت به تغییرات و موقعیتهای جدید.
- نیاز به روالهای ثابت: مقاومت در برابر تغییرات غیرمنتظره و نیاز به یک برنامه روزانه مشخص.
چگونه با نوجوان اوتیسم رفتار کنیم؟
رفتار با یک نوجوان مبتلا به اوتیسم نیازمند صبر، درک و بهکارگیری روشهای خاصی است که به رشد مهارتهای او کمک کند. برای اینکه بتوانید در این مسیر بهتر عمل کنید بهتر است از یک مشاوره کودک و نوجوان کمک بگیرید. در اینجا چند نکته کلیدی برای والدین و مراقبان ارائه میشود:
- برقراری ارتباط مؤثر: بسیاری از نوجوانان اوتیسم در درک ارتباطات غیرکلامی یا کنایهها مشکل دارند. استفاده از جملات ساده، روشن و مستقیم میتواند به درک بهتر کمک کند.
- ایجاد یک روال منظم: نوجوانان اوتیستیک معمولاً به روالهای ثابت علاقه دارند. داشتن یک برنامه روزانه مشخص میتواند به کاهش اضطراب و افزایش احساس امنیت کمک کند.
- حمایت از استقلال فردی: تشویق فرزندتان به انجام کارهای شخصی، مانند برنامهریزی فعالیتهای روزانه یا مدیریت پول، میتواند اعتماد به نفس او را تقویت کند.
- مدیریت تغییرات بهآرامی: هرگونه تغییر در برنامه یا محیط را باید بهتدریج و با توضیح قبلی به فرزندتان معرفی کنید تا از استرس و اضطراب او کاسته شود.
- تشویق تعاملات اجتماعی: نوجوانان اوتیسم ممکن است در دوستیابی مشکل داشته باشند. کمک به آنها در تمرین مهارتهای اجتماعی از طریق بازیهای گروهی، باشگاهها یا مشاورههای تخصصی میتواند مفید باشد.
- شناخت حساسیتهای حسی: برخی نوجوانان اوتیستیک نسبت به صداهای بلند، نور زیاد یا تماس فیزیکی حساس هستند. درک این حساسیتها و ایجاد محیطی آرام میتواند استرس آنها را کاهش دهد.
- مدیریت احساسات و اضطراب: آموزش روشهایی مانند تمرینات تنفسی، موسیقی آرامشبخش یا استفاده از تکنیکهای شناختی-رفتاری میتواند به کنترل هیجانات کمک کند.
- همکاری با مدرسه و معلمان: ارتباط مداوم با معلمان و مسئولان مدرسه باعث میشود نیازهای خاص فرزندتان بهتر درک شود و حمایتهای لازم فراهم گردد.
به یاد داشته باشید که هر نوجوان اوتیستیک منحصر به فرد است و روشهایی که برای یک فرد مؤثر است، ممکن است برای دیگری مناسب نباشد. بنابراین، شناخت بهتر ویژگیهای شخصیتی فرزندتان و کسب مشاوره تخصصی در کلینیک حال خوب میتواند به بهبود روابط شما کمک کند.
بلوغ و آگاهی جنسی در نوجوانان اوتیستیک
نوجوانان در این طیف ممکن است نسبت به همسالان خود در زمینه های دیگر، به ویژه درک بلوغ و رشد جنسی، به جهت گیری بیشتری نیاز داشته باشند.
دکتر لین کرن کوگل محقق اوتیسم از والدین میخواهد که آموزش بلوغ را زودتر به فرزندان خود آغاز کنند، او می گوید میتوانید کودک خود را قبل از اینکه به طور غیرضروری نسبت به تغییرات کاملاً طبیعی بدن نگران شود، آماده کنید.
اغلب مردان و زنان جوان ASD درک خوبی از زیربنای بیولوژیکی تولید مثل دارند، اما درک درستی از معنای آن برای آنها به عنوان یک فرد یا ارتباط آن با رفتارهای اجتماعی و دوستیابی، از جمله نحوه حفظ ایمنی شخصی ندارند. نوجوانان مبتلا به ASD ممکن است به طور شهودی ندانند که چه نوع اطلاعات و فعالیت های بدنی باید خصوصی باشد. بنابراین والدین باید به نوجوان خود آموزشهای لازم را بدهند.
مهارتهای اجتماعی و دوستیابی برای نوجوانان اوتیستیک
- چرا نوجوانان اوتیسم کمتر دوستانی دارند؟
- چگونه به فرزندمان کمک کنیم مهارتهای ارتباطی بهتری داشته باشد؟
- نقش والدین در تقویت روابط اجتماعی فرزند
مشکلات در مهارت های اجتماعی و ارتباطی می تواند نوجوانان طیف اوتیسم را به ویژه در برابر قلدری آسیب پذیر کند. تحقیقات IAN نشان می دهد که کودکان مبتلا به ASD با نرخ بسیار بالاتری نسبت به خواهر و برادرهای سالم خود مورد آزار و اذیت قرار می گیرند و قلدری از کلاس پنجم تا هشتم برای آنها افزایش می یابد.
حتی اگر از قلدری فرار کنند، بسیاری از نوجوانان مبتلا به ASD با انزوای اجتماعی دست و پنجه نرم می کنند. یک مطالعه ملی بزرگ روی نوجوانان دریافت کننده خدمات آموزش ویژه نشان داد که دانش آموزان مبتلا به ASD نسبت به نوجوانان مبتلا به اختلالات گفتاری و زبانی، ناتوانی های یادگیری یا ناتوانی ذهنی کمتر در فعالیت های اجتماعی شرکت می کنند.
تحقیقات نشان می دهد بیش از ۴۰ درصد از نوجوانان مبتلا به ASD هرگز دوستانی را در خارج از مدرسه ندیده اند. و نیمی از آنها، هرگز برای شرکت در فعالیتها دعوت نشدند.
مدیریت اضطراب و استرس در نوجوانان اوتیستیک
- چرا اضطراب در نوجوانان اوتیسم شایعتر است؟
- تکنیکهای علمی برای کاهش اضطراب
- نقش محیط مدرسه و خانه در کاهش استرس
نوجوانان مبتلا به اوتیسم ممکن است در موقعیتهای اجتماعی و مدرسه دچار اضطراب شدید شوند. والدین و معلمان میتوانند با تنظیم محیطی حمایتکننده و آموزش مهارتهای مقابلهای به کاهش استرس کمک کنند.
نظافت و بهداشت فردی در نوجوان اوتیسم
- چرا برخی نوجوانان اوتیستیک به بهداشت فردی بیتوجه هستند؟
- راهکارهایی برای تشویق به نظافت شخصی
برخی از نوجوانان ممکن است نیاز به یادآوری برای دوش گرفتن و اصلاح داشته باشند. آنها ممکن است اهمیت نظافت برای پذیرش اجتماعی را درک نکنند، یا ممکن است انگیزه اجتماعی کمتری برای بوییدن و تمیز به نظر رسیدن داشته باشند. والدین باید روشهای مناسبی را برای آموزش بهداشت فردی به کار بگیرند.
ممکن است که نوجوان شما از دوش گرفتن بیزار باشد، باید مشخص شود که چرا ؟ آیا او اهمیت و مکانیزم بهداشت خوب را درک می کند؟ آیا مشکل حسی است؟ فرض کنید از احساس کوبیدن آب به بدنش از سر دوش متنفر است. اگر اینطور است، یک لیوان پلاستیکی به او بدهید تا آب روی سرش بریزد تا بر جریان آب کنترل داشته باشد.
نوجوان اوتیستیک و آینده شغلی
والدین میتوانند با شناسایی استعدادهای فرزند خود و هدایت او به سمت مشاغلی که با تواناییهایش سازگار هستند، آینده شغلی بهتری برای او رقم بزنند. برخی از نوجوانان اوتیسم در زمینههایی مانند فناوری، طراحی، برنامهنویسی و هنر استعداد ویژهای دارند.
ما میدانیم که والدین در دوران نوجوانیِ فرزند اوتیسمشان، متحمل سختیهای فراوانی میشوند. شما میتوانید از یک مشاور و یا روانشناسِ آشنا در حوزه اوتیسم کمک بگیرید. مشاورین ما در کلینیک حال خوب همواره آمادگی کمک به شما در جهت شناخت و رشد بهتر شخصیت و تواناییهای فرزند عزیزتان را دارند.
